Ontdekking van Bertrand Sourdais van Dominio de ES
Het interviewen van Bertrand Sourdais is geen gemakkelijke opgave. Hij komt binnen met de energie van iemand die altijd in meerdere projecten tegelijk verwikkeld is, en het is nauwelijks nodig om de eerste vraag te stellen voordat het gesprek op gang komt. Het ene idee leidt tot het andere, een anekdote mondt uit in een overpeinzing en voor je het weet, heeft hij antwoord gegeven op alles wat je wilde weten en nog veel meer.
Een stroom van kennis, herinneringen en overtuigingen schetsen een man die niet in staat is om wijn van het leven te scheiden. En dat alles gekruid met uitdrukkingen die verrassen in een Fransman geboren in de Loire. Hij spreekt over een "rusteloze ziel", over "zich in nesten werken" of over altijd "in de problemen zitten" met de natuurlijkheid van iemand die al een halve leven in Spanje woont. Het is moeilijk om niet aangestoken te worden door zijn enthousiasme.
Het is al 25 jaar geleden dat deze Fransman naar de Ribera del Duero in Soria kwam. Hij deed dat aan de hand van Álvaro Palacios, die hij bewondert vanwege zijn vermogen, zoals hij zelf zegt, om muren te doorbreken om de wereld te laten zien wat Spaanse wijn werkelijk is.
De les van Soria
"Ik kwam hier aan, denkend dat ik de koning was... en ontdekte dat ik geen idee had". Bertrand Sourdais ontwijkt zelfkritiek niet. Hij kwam naar de Ribera del Duero in Soria toen hij amper 23 jaar oud was, met een solide oenologische opleiding en ervaring in enkele van de beste wijnhuizen. Hij dacht dat hij de nodige tools had om geweldige wijnen te maken, maar de eerste oogst, in het jaar 2000, herinnerde hem eraan dat de wijngaard altijd het laatste woord heeft. Hoewel hij veel wist... de wijn fermenteerde niet. Die ervaring was een les in nederigheid. "De landbouw zet je altijd weer met beide benen op de grond", vat hij samen.
Toch betekende die leerschool niet dat hij de gevoeligheid die hij uit de Loire meebracht, opgaf. Integendeel, zijn blik was juist een van zijn grote bijdragen. Hij kwam naar een Ribera del Duero waar krachtige en gestructureerde wijnen de overhand hadden, terwijl hij een lichtere, frissere en elegantere interpretatie verdedigde, geïnspireerd door de traditie van zijn geboortestreek. Maar eerst moest hij leren luisteren naar de plek die voor hem lag. "Alles wat ze me op de universiteit leerden, had weinig te maken met de erfenis die ik hier aantrof".
In de loop der tijd begreep hij dat die erfenis de ware schat van Soria was. Een erfgoed van oude wijngaarden, landschappen en kennis die generaties lang is opgebouwd. Zijn werk bestond erin beide visies te verenigen, zodat het klimaat, de hoogte en die oude wijnstokken zich preciezer konden uitdrukken, zonder ooit de identiteit van het gebied te verliezen.
De schat die bijna niemand zag
Sourdais spreekt over Soria met een mengeling van bewondering en dankbaarheid. Hij noemt het "mijn Soria". En misschien juist omdat het decennialang een vergeten land was, heeft het iets bewaard dat vandaag de dag buitengewoon is. Terwijl op andere plaatsen oude wijnstokken werden gerooid om productievere variëteiten te planten, was er hier nauwelijks transformatie. De verwaarlozing werd uiteindelijk een voordeel; het wijnbouwkundig erfgoed bleef intact. Zoals hij zelf zegt: "een voet in het verleden hebben geeft een andere smaak in een wereld die te snel gaat".
En als er iets is dat Bertrand meer bezighoudt dan de bodem, is het het klimaat. Voor hem ligt daar een van de sleutels van Soria. Gelegen tussen het Iberisch Systeem en het Centraal Systeem, heeft het gebied twee grote natuurlijke barrières die fungeren als een bijzonder thermisch regulatiesysteem. "We hebben een gratis airconditioning. Soms is het een beetje duur..., maar het is gratis".
De vorst, de temperatuurverschillen, de hoogte of de wind maken deel uit van de prijs die je moet betalen om wijn te maken in dit gebied. Maar juist die extreme omstandigheden maken het mogelijk om een unieke expressie te bereiken. Hij herinnert zich een les van zijn vader en grootvader: "De beste expressie van een variëteit verschijnt wanneer deze zich aan de noordelijke grens van zijn teelt bevindt". En voor hem vertegenwoordigt Soria precies dat; een klimatologische grens waar de wijnstok zich moet inspannen en juist daardoor zijn meest authentieke persoonlijkheid kan bieden.
Elke jaargang heeft een naam en achternaam
Luisteren naar Bertrand Sourdais praten over de oogsten is begrijpen in hoeverre hij zich bezighoudt met de wijngaard. Hij herinnert zich met een bijna obsessieve precisie hoe elke lente was, wanneer er een vorst kwam, wat er tijdens de zomer gebeurde of hoe een specifiek perceel reageerde na een onverwachte storm. Hij spreekt over elke jaargang alsof hij over een kind spreekt, omdat hij weet dat geen enkele op de vorige lijkt. Elk jaar schrijft het klimaat een ander verhaal over de wijngaard en dat verhaal wordt vastgelegd in de wijn.
Daarom spreekt hij over de wijnen van elk jaar met dezelfde nabijheid waarmee anderen momenten uit hun eigen leven herinneren. Hij streeft er niet naar dat alle oogsten hetzelfde zijn, maar dat elke oogst de herinnering bewaart van wat er in de wijngaard is gebeurd. Voor Bertrand ligt daar de grootsheid van wijn; in zijn vermogen om een landschap, een klimaat en een onherhaalbaar moment in een fles te bewaren. En dat is de stempel die we in elk van zijn wijnen vinden. Misschien daarom, wanneer het gesprek eindigt, krijg je het gevoel dat je niet alleen een groot wijnmaker hebt ontdekt, maar een man die kwam om wijn te maken en uiteindelijk een plek vond om thuis te noemen.